Fotowoltaika dla rolnika – czy warto?Dofinansowanie do fotowoltaiki dla rolników

Uprawa roślin i hodowla zwierząt wymagają ogromnych nakładów energii elektrycznej, co w obecnej sytuacji wiąże się z wysokimi i stale rosnącymi rachunkami za prąd. Modernizacja gospodarstw rolnych, ale też wykorzystanie alternatywnych rozwiązań takich jak OZE, przyczyniają się do oszczędności, niezależności od dostawców energii oraz oznaczają troskę o kondycję środowiska naturalnego. Czy fotowoltaika dla rolnika rzeczywiście jest opłacalnym rozwiązaniem?

W poniższym artykule omówimy kwestie związane z inwestycją w instalację fotowoltaiczną wśród właścicieli gospodarstw rolnych. Wskażemy też, jakie są aktualne dofinansowania do fotowoltaiki dla rolników.

Fotowoltaika dla rolnika – czy rolnik może być prosumentem fotowoltaiki?

Posiadanie własnej mikroinstalacji i korzystanie z odnawialnych źródeł energii ujęto w przepisach prawa. Ustawa o OZE definiuje prosumenta jako każdą osobę, która przeznacza wyprodukowany prąd na zaspokojenie własnych potrzeb energetycznych – oznacza to, że rolnicy spełniają definicję prosumenta fotowoltaiki. Z tego względu obowiązują ich rozliczenia kosztowe na podstawie wartości rynkowej energii zakupionej i sprzedanej do sieci (po ujednoliconym kursie notowań z Rynku Dnia Następnego). Pieniądze, uzyskane ze sprzedaży nadwyżki prądu, trafiają do depozytu, z którego można wypłacić maksymalnie 20% zgromadzonych środków. 

Warto zaznaczyć, że energia pochodząca z autokonsumpcji nie podlega opłatom, podatkom ani innym kosztom. Zaoszczędzone w ten sposób pieniądze mogą być przeznaczone wyłącznie na energię czynną. Pełne pokrycie własnego zapotrzebowania na prąd związane jest z koniecznością rozliczania prosumenta z następujących opłat stałych i podatków: opłaty dystrybucyjnej, kogeneracyjnej i OZE, a także akcyzy i podatku VAT. W dodatku, jeśli moc instalacji fotowoltaicznej nie przekracza 50 kWp, prosument nie ma obowiązku rejestrowania działalności rolniczej. Jej założenie staje się konieczne w sytuacji, gdy fotowoltaika dla rolnika ma wytwarzać energię elektryczną w celu jej odsprzedaży. Co istotne – każdemu prosumentowi przysługuje okres 12 miesięcy na wykorzystanie środków zgromadzonych w depozycie. 

Fotowoltaika dla rolników a korzyści z instalacji

Obniżenie cen prądu to dla niektórych rolników wystarczający argument, aby podjąć decyzję o inwestycji w fotowoltaikę. Jednak oprócz pewnych oszczędności zakup i montaż instalacji gwarantuje także inne korzyści. Jakie zalety gwarantuje fotowoltaika dla rolników?

• Ochrona środowiska przyrodniczego – fotowoltaika w rolnictwie przyczynia się do większej dbałości o aspekt ekologiczny. Inwestycja w system PV minimalizuje negatywny wpływ ludzkiej działalności na środowisko, a w dodatku nie emituje nadmiernego hałasu. W dodatku wsparcie rozwoju OZE skutecznie ogranicza przenikanie zanieczyszczeń i szkodliwych związków do otoczenia.
• Optymalne zużycie prądu – w działaniu instalacji fotowoltaicznej można wyróżnić okresy nadmiernego zużycia prądu przy jego znikomej produkcji. W takiej sytuacji istnieje możliwość odkupu energii czynnej z depozytu. Kwota zakupu ustalana jest na podstawie taryfy sprzedawcy. 
• Korzyści wizerunkowe – fotowoltaika dla rolnictwa ma na celu dbałość o pozytywny odbiór proekologicznych i nowoczesnych działań, których podejmują się gospodarstwa. Dzięki temu rolnicy nie tylko zwiększają szanse na zawarcie nowych współprac, ale również zyskują pozytywne wrażenie wśród zewnętrznych podmiotów.
• Korzyści finansowe – opłacalne dofinansowania do fotowoltaiki dla rolników znacznie przyspieszają otrzymanie zysków, podobnie jak usprawnią zwrot kosztów zakupu i montażu systemu PV. W dodatku rolnicy mogą skorzystać np. z ulgi podatkowej, której podlegają użytki rolne lub zadrzewione grunty na użytkach rolnych. Z kolei zaoszczędzone pieniądze można przeznaczyć m.in. na dalszy rozwój działalności rolniczej.
• Wykorzystanie nieużytków – w gospodarstwie rolnym można zagospodarować także te budynki gospodarcze lub ziemie, które są mniej żyzne i nie nadają się pod uprawę. Dlatego modernizacja gospodarstw przyniesie opłacalne korzyści dla produkcji energii. Oprócz tego fotowoltaika dla rolników przyczyni się do zoptymalizowania działań w zakresie produkcji rolnej.

Fotowoltaika dla rolnika – warunki odliczania podatku VAT

W sektorze rolniczym legalnie oferowane produkty lub usługi są objęte podatkiem VAT. Zgodnie z tym założeniem rolnik może odliczyć VAT od instalacji fotowoltaicznej, a konkretniej – od zakupu paneli słonecznych. Jednak kwestia wysokości podatku wymaga wyjaśnienia, jako że zależy ona od przeznaczenia instalacji.

Jeśli fotowoltaika dla rolnika jest wykorzystywana wyłącznie do zasilania gospodarstwa domowego, obowiązuje stawka VAT w wysokości 8%. W sytuacji, gdy system PV służy doprowadzeniu energii jedynie do gospodarstwa rolnego, wartość podatku VAT wzrasta do 23%. Należy jednak pamiętać, że inaczej rozlicza się fotowoltaikę w momencie zasilania za jej pomocą zarówno gospodarstwa domowego, jak i rolnego. W takim wypadku najlepszym rozwiązaniem będzie montaż dwóch różnych liczników, które pozwolą określić zakres zużycia prądu oddzielnie dla domu i gospodarstwa. Warto również zaznaczyć, że jeśli fotowoltaika dla rolnictwa obsługuje oba warianty, wysokość podatku powinna zostać proporcjonalnie podzielona na kwotę 8% i 23%.

Dofinansowania do fotowoltaiki dla rolniów 2023 – ogólnopolskie programy dotacji

Wytwarzanie energii elektrycznej na własny użytek jest tym bardziej korzystne, gdy istnieje opcja przystąpienia do któregoś z programów, oferujących dotacje dla rolników na fotowoltaikę. Wsparcie OZE w naszym kraju zakłada możliwość przystąpienia do wybranego programu różnego rodzaju beneficjentów. W dalszej części artykułu przedstawiamy, jakie są przewidziane dopłaty do fotowoltaiki dla rolników.

Agroenergia

Program powstał z inicjatywy Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w celu zwiększenia produkcji energii z odnawialnych źródeł w sektorze rolnym. Dzięki jego uruchomieniu fotowoltaika w rolnictwie umożliwia ograniczenie negatywnego wpływu działalności rolniczej na środowisko, jak również wzrost samodzielności energetycznej gospodarstwa. Beneficjentami mogą być wyłącznie indywidualni rolnicy (osoby fizyczne), które:

• są właścicielami, użytkownikami wieczystymi, dzierżawcami lub posiadaczami nieruchomości rolnych,
• są właścicielami powierzchni użytków nieprzekraczających łącznej wartości 300 ha,
• od co najmniej 5 lat zamieszkują w gminie, na terenie której mieści się nieruchomość rolna (lub jej część), a powierzchnia użytków rolnych nie przekracza 300 ha.

Zakres wsparcia dotyczy zarówno instalacji PV o mocy między 10 a 15 kW, jak i rozwiązań towarzyszących, do których zaliczają się np. magazyny energii. Wartość przyznanej kwoty zależy przede wszystkim od mocy systemu PV i skali przedsięwzięcia. Zakres dofinansowania obejmuje od 13% kosztów (jednak nie więcej niż 25 tys. złotych) do 20% kosztów (maksymalnie 15 tys. złotych). Warto przy tym pamiętać, że pierwsza część naboru została uruchomiona 01.10.2021 roku i potrwa do 30.03.2025 roku.

Zielona energia w gospodarstwie rolnym

W ramach operacji „Modernizacja Gospodarstw Rolnych” powstał nowy obszar wsparcia: Zielona energia w gospodarstwie rolnym. Skorzystanie z programu zapewnia pozyskanie środków m.in. na proekologiczne inwestycje w instalacje i urządzenia, które wykorzystują odnawialne źródła energii. Z tego względu rolnicy mogą pozyskać środki na zakup i montaż fotowoltaiki o mocy do 50 kW, która dodatkowo jest zintegrowana z magazynem i systemem zarządzania energią. Nabór ruszył 31.01.2023 i zgodnie z przepisami przewidywał on dofinansowanie na kwotę 150 tys. złotych. Dopłata wynosi od 30% do 60% kosztów kwalifikowalnych w przypadku młodych rolników (do lat 40., posiadających kwalifikacje zawodowe) i od 30% do 50% kosztów kwalifikowalnych w pozostałych przypadkach. Jakie warunki otrzymania dotacji można wskazać? Pojedynczy beneficjent to osoba, która:

• jest zależnym lub samoistnym posiadaczem gospodarstwa rolnego o powierzchni od 1 do 300 ha, o łącznej wartości między 10 a 200 tys. złotych,
• posiada numer identyfikacyjny,
• prowadzi działalność rolniczą w celach zarobkowych przez minimum 12 miesięcy (z udokumentowanym dochodem min. 5 tys. złotych),
• jest osobą fizyczną, pełnoletnią, kierującą gospodarstwem rolnym i będącą obywatelem państwa w UE.

Energia dla wsi

Do programu Energia dla wsi można było przystąpić od stycznia 2023 roku. Przewidziano odmienne poziomy dofinansowania dla wskazanych w nim podmiotów: rolników i spółdzielni energetycznych. Dlaczego? Różnorodność obszarów wiejskich skłoniła do tego, aby na tych terenach doszło do wzrostu wykorzystania odnawialnych źródeł energii i dbałości o aspekty środowiskowe. O szczegółowych założeniach programu i rodzajach inwestycji pisaliśmy w poświęconym temu tematowi artykule: Energia dla wsi – nabór w nowym programie: budżet wyniesie 100 mln złotych. W ramach dofinansowania do fotowoltaiki dla rolników zakres wsparcia obejmuje instalacje o zainstalowanej mocy elektrycznej od 50 kW do 1 MW. Korzystanie z udogodnień OZE oznacza, że inwestycja nie może być rozpoczęta przed dniem złożenia wniosku o dopłatę.

Fotowoltaika dla rolnika – Czyste Powietrze, Stop Smog i Mój Prąd

Dobrze jest wiedzieć, że rolnicy mają możliwość otrzymania dotacji z ogólnopolskich programów, przewidzianych dla osób fizycznych. Co jednak ważne – warunkiem przyznania dofinansowania do fotwoltaiki dla rolników jest pozyskanie środków na zaspokojenie potrzeb energetycznych wyłącznie gospodarstwa domowego. Dlatego też potencjalni inwestorzy mogą zwiększyć swoją troskę o ekologiczne aspekty gospodarstw rolnych i zdecydować się na skorzystanie z rządowego programu „Czyste Powietrze”, który dopuszcza dotacje na te same inwestycje z gminnej formy wsparcia pod hasłem „Stop Smog”. W ten sposób dopłaty do fotowoltaiki dla rolników umożliwią finansowanie inwestycji nawet najbardziej potrzebującym gospodarstwom. 

Inną formą wsparcia, powstałą z myślą o właścicielach paneli słonecznych, jest Mój Prąd. W ramach rozwoju energooszczędnych metod pozyskiwania energii elektrycznej zainteresowani rolnicy mogą przystąpić do kolejnej edycji programu i zwiększyć opłacalność instalacji. W przypadku, gdy dofinansowaniem ma być objęta wyłącznie fotowoltaika, dopłata wynosi do 4 tys. złotych. Jednak gdy prosument podejmie decyzje o zainwestowanie w dodatkowe elementy, wielkość dotacji wzrasta do 5 tys. złotych. Dofinansowanie do pozostałych części wygląda następująco:

• magazyn ciepła – do 5 tys. złotych,
• magazyn energii – do 7,5 tys. złotych,
• system zarządzania energią – do 3 tys. złotych.

Należy również pamiętać, że przyjęcie dotacji w ramach programu „Mój Prąd” wyklucza możliwość skorzystania z ulgi inwestycyjnej.

Fotowoltaika dla rolnika – warunki otrzymania ulgi inwestycyjnej

Jak zostało wyżej wspomniane, skorzystanie z ulgi inwestycyjnej uniemożliwia przyznanie dofinansowania z „Mojego Prądu” oraz innych form dotacji lub pożyczek. Odliczenie fotowoltaiki od podatku rolnego gwarantuje skuteczne unowocześnienie i uniezależnienie gospodarstwa od wahań cen prądu. Obowiązująca bezterminowo ulga inwestycyjna przewidziana jest dla osób, które są:

• właścicielami gruntów,
• posiadaczami samoistnych gruntów,
• użytkownikami wieczystymi gruntów,
• posiadaczami gruntów, będących własnością Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego.

Rolnik, który jest płatnikiem podatku rolnego, może odliczyć 25% udokumentowanych wydatków, obejmujących zakup i montaż instalacji fotowoltaicznej. Co istotne – istnieje możliwość rozliczania kwoty ulgi nawet przez 15 lat od momentu zakończenia inwestycji.

Fotowoltaika dla rolników – czy leasing jest możliwy?

Warto pamiętać, że oprócz dostępnych systemów dotacji istnieją również inne opcje wsparcia inwestycji w alternatywne źródeł energii. Jedną z przewidzianych form pomocy finansowej jest leasing, a więc wynajem długoterminowy. Zgodnie ze standardową umową leasingu moduły są „wypożyczane” gospodarstwu rolnemu w celu zaspokojenia jego potrzeb energetycznych. Warto przy tym pamiętać, że wydatki w zamian za korzystanie z paneli, mogą zostać włączone w wartość przychodów z przedsięwzięcia. Nie zmienia to jednak faktu, że leasing na fotowoltaikę jest opłacalny w szczególności dla energochłonnych branż, w tym także dla rolników. Dzięki temu prowadzenie działalności rolniczej zapewni większą niezależnością energetyczną i skuteczny rozwój energii odnawialnej.

Fotowoltaika dla rolników i kredyty preferencyjne

Inwestycja może być finansowana nie tylko z częściowej dopłaty do fotowoltaiki dla rolników, środków własnych lub długoterminowego wynajmu. Wsparcie finansowe udzielane jest również ze sprawą kredytów preferencyjnych. Skorzystanie z pożyczki na cele środowiskowe gwarantuje niższe oprocentowanie w porównaniu do kredytu gotówkowego, a ponadto prosument nie ma konieczności dysponowania wkładem własnym. Warto zaznaczyć, że z reguły czas oczekiwania na odpowiedź banku w kwestii udzielenia lub nieudzielenia kredytu nie jest długi. Należy jednak pamiętać, że przyznanie środków na rozwój zielonej energii w gospodarstwach rolnych oznacza konieczność zorientowania się w wartości prowizji, oprocentowania, a także w wysokości RRSO. Istotne jest również zapoznanie się z ofertą różnych banków, aby uzyskać możliwość wyboru najkorzystniejszej opcji.

Premia termomodernizacyjna jako dopłata do kredytu

Dotacje dla rolników na fotowoltaikę to nie wszystko – instalacje finansowana za pomocą kredytu preferencyjnego może być tym bardziej korzystnym rozwiązaniem, jeśli prosument otrzyma dopłatę do kredytu. Jest nią premia modernizacyjna, która stanowi narzędzie publicznego wsparcia inwestycji w energię słoneczną, a o jej przyznaniu decyduje Bank Gospodarstwa Krajowego. Premia modernizacyjna to rodzaj dofinansowania, które ma za zadanie zmniejszyć koszty podejmowanych przedsięwzięć i obniżyć zużycie energii potrzebnej do ogrzewania i podgrzewania wody użytkowej. W ramach wsparcia rozwoju OZE premia przyznawana jest także dla inwestorów, którzy mają zamiar łączyć działania termomodernizacyjne z instalacją fotowoltaiczną.

Premią modernizacyjną nie mogą być objęci ci, którzy chcą opłacić instalację fotowoltaiczną z własnych środków. Z tego względu przed przystąpieniem do inwestycji dobrze jest przejrzeć dostępne dotacje dla rolników na fotowoltaikę i wybrać najkorzystniejsze rozwiązanie dla gospodarstwa. Kiedy można otrzymać premię modernizacyjną? Dzieje się tak w sytuacji zaciągnięcia kredytu, pokrywającego co najmniej 50% kosztów inwestycji. Podstawowa premia wynosi 16% kosztów przedsięwzięcia, jednak wartość ta wzrasta do 21%, gdy inwestorzy realizują termomodernizację wraz z mikroinstalacją OZE. Warto również mieć na uwadze, że górną granicą instalacji jest moc 50 kWp. Szczegółowe informacje o zasadach przyznawania premii termomodernizacyjnej, znajdziesz w artykule: Premia termomodernizacyjna i fotowoltaika – najważniejsze informacje.